LinkedinTwitterFacebookInstagram

Interview Agnes Jongerius: ‘Met het ouder worden schrik je minder snel van dingen’

By on Jan 14, 2014 in Interviews | 0 comments

Agnes Jongerius was de eerste vrouwelijk voorzitter van de FNV. Hoe was dat eigenlijk tussen al die mannen? En hoe ziet Agnes’ ideale wereld er uit?

Agnes JongeriusAgnes, stel jezelf voor.

Ik ben Agnes Jongerius en ik ben 53 jaar. De afgelopen 25 jaar ben ik werkzaam geweest vakbeweging. Tot anderhalf jaar geleden was ik voorzitter van de FNV. Nu ben ik aan het nadenken over de vraag ‘wat wil ik later worden als ik groot ben?’

Waar draait jouw wereld momenteel om?

Ik werk als onderzoeker en docent op de Universiteit van Utrecht. Ik houd mij bezig met de vraag hoe wetenschappers beter in contact kunnen komen met de samenleving en hoe de samenleving vragen kan stellen aan de wetenschappers. Daarnaast ben ik onder andere commissaris bij PostNL en Atria [hét kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis]. Ook ben ik voorzitter van het bestuur van WomenInc. [een netwerk voor vrouwen die zichzelf en elkaar willen versterken].

Is die FNV niet een ongelooflijke mannenwereld?

Als je kijkt naar de overlegvergaderingen met werkgevers, regeringspartijen en de Sociaal Economische Raad dan is de FNV juist vaak de enige delegatie waar wél vrouwen in zitten. Maar het kamp van werkgevers, bewindspersonen, ambtenaren en kroonleden bestaat inderdaad in overgrote meerderheid uit mannen.

Je was de eerste vrouwelijke voorzitter van de FNV. Hoe was dat met al die mannen?

Ik heb dat juist als een voordeel ervaren; het is eerder lastig voor de tegenstander. Je bent als vrouw nu eenmaal niet ‘one of the boys’. Begin met mij niet over voetbal, want daar heb ik gewoon geen verstand van. Dat is voor mannen soms lastig. Ze praten ook niet snel over privé dingen. Maar het kan ontwapenend werken door er juist wel naar te vragen.

Vrouwen zijn gevoeliger voor de non-verbale communicatie. Als je iets durft te zeggen over hoe iemand zich opstelt of over zijn lichaamstaal, kun je een vastgelopen onderhandeling wel eens openbreken. Mannen onderling zullen daar nooit over beginnen. Hoe gaat dat onderhandelen? Je moet de feiten en cijfers kennen. En je moet weten wat beleidstaal betekent voor de gewone mensen. Als je het hebt over de wijziging van het ontslagstelsel, moet je ook beseffen wat dat betekent voor degenen die hun baan verliezen.

Daarnaast moet je je kunnen inleven in de tegenstander. Waar liggen hun pijnpunten? Op welke punten zijn ze soepeler? Als je weet wat de tegenstander nodig heeft om met een rechte rug van tafel te kunnen, is het vervolgens een kwestie van zitvlees. En humor. Ja, dat is ook belangrijk.

De vakbeweging lijkt mij niet echt ‘multiculti’. Is dat aan het veranderen?

Daar wordt aan gewerkt. In sommige sectoren gaat dat makkelijker dan in andere. Neem de schoonmaaksector, waar tachtig procent is van allochtone afkomst is. Volgens organisatiesociologe Rosabeth Moss Kanter verandert een cultuur pas als de verschillende groepen binnen die cultuur dertig procent vertegenwoordigen. Met die dertig procent heb je namelijk een zekere massa om elkaar te kunnen beschermen.

Vijftig procent van de samenleving is vrouw. Dat is gewoon zo. En wij vrouwen nemen de ‘ballast’ van de groep makkelijk met ons mee. Zolang vrouwen minder verdienen dan mannen is er voor ons een reden om als groep op te treden. Wij voelen verbondenheid. Tussen mensen die allemaal een andere afkomst hebben, werkt dat anders. We kunnen niet spreken van één groep als zodanig. Er is niet een vanzelfsprekende lotsverbondenheid tussen Surinamers, Marokkanen en Turken, omdat hun migratiegeschiedenissen totaal verschillend zijn.

De vraag is wie voelt zich door wie vertegenwoordigd? Organisaties moeten daarom meer diversiteit uitstralen. Rolmodellen zijn daarbij belangrijk. Voor vrouwen in topfuncties pleit ik voor quota. Maar voelt een meisje met een hoofddoek zich meer aangesproken door een Surinaamse of door een Nederlandse? Je zult moeten zorgen voor een evenwichtige verdeling tussen de verschillende bevolkingsgroepen. Die gaan wij niet vanzelf bereiken: daar is aandacht en inzet voor nodig.

Nu even wat persoonlijks: Hoe ervaar je het om ouder te worden?

Agnes JongeriusDe tijd dat je binnen een kwartier opstond, je aankleedde en op de fiets sprong, is echt voorbij. Je verandert fysiek en dat is niet per sé leuk. Maar het mooie aan ouder worden vind ik dat je minder snel schrikt, want je hebt nu eenmaal veel meegemaakt. Ik denk nu meer na over de vraag hoe ik anderen op weg kan helpen. En die coachende, advieserende rol bevalt me wel. Maar soms krijg ik ook een soort onrust. Zo van ‘ik moet de wereld nog de goede kant op duwen en ik heb niet meer zoveel tijd’.

Wat doet kritiek met je?

Complimenten bagatelliseer je meestal. Zo van ‘ach, zo moeilijk was het niet’. Maar kritiek neem je persoonlijk op en komt daardoor dus altijd harder aan. Trouwens, ik doe zelf ook mee aan de discussie en heb ook kritiek op anderen. Maar je moet altijd luisteren naar de kritiek. Vervolgens moet je je afvragen of de kritiek terecht is en of je het anders had kunnen doen.

Als publiek persoon ligt mijn persoonlijkheid op straat. Je kunt tegen jezelf zeggen ‘maar dit gaat niet over míj, dit gaat over de voorzitter van de FNV die toevallig ook Agnes Jongerius heet’. Maar ja, dat lukt natuurlijk niet altijd. En dan kan kritiek pijnlijk zijn.

Wat zou je aan Nederland willen veranderen?

Nederland valt uiteen tussen de hoger opgeleiden (die alle kansen hebben) en de lager opgeleiden waarvoor er steeds minder werk met perspectief is. De thuiszorgers in de ouderenzorg bijvoorbeeld raken en masse hun vaste contract kwijt. Ze kunnen dan terugkomen als alfahulp voor minder salaris. En als ze ziek worden, krijgen ze niks. Deze ontwikkeling vind ik zorgelijk. In mijn ideale Nederland is er passend werk voor iedereen, ongeacht of iemand hoog of laag is opgeleid. En beoordelen organisaties werknemers op hun talenten. Verborgen discriminatie komt nog vaak voor.

Wat is jou ideale wereld?

Kinderarbeid moet worden uitgebannen. Kinderen moeten naar school worden gestuurd, zodat de ouders weer aan het werk kunnen. Het loonniveau zal stijgen, waardoor ook het welvaartsniveau stijgt. Een wereld zonder kinderarbeid zou een geweldige stap zijn.

De vorige keer sprak ik Fatima Elatik. Zij heeft de volgende vraag voor jou: ‘Agnes, wanneer ga jij je met de politiek bemoeien in dit land? Op een hogere bestuurdersfunctie?

[Agnes is even stil. En vervolgt dan:]

Mooie vraag, maar oprecht: ik weet nog het niet. Er zijn momenten dat ik denk ‘ik trek me terug uit de publieke arena.’ Maar er zijn ook momenten dat ik denk ‘maar ik ben nog niet klaar met de wereld.’ Ik wil de tijd nemen om na te denken over wat een goede plek is voor mij.

Wie vind jij een wereldwijf?

Ik nomineer Funda Müdje! Zij is een Turkse cabaretière en actrice. Funda heeft een ongeluk gehad in Turkije waardoor ze gedeeltelijk verlamd is geraakt. En nu heeft ze bedacht dat ze op de fiets naar Turkije wil toeren. Daar heb ik echt respect voor.

Wat wil je haar vragen?

Waarom leg je voor jezelf de lat zo hoog door met de fiets naar Turkije te willen?

Lees verder: Interview Funda Mujde

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Share This